У адпаведнасці з законам Рэспублікі Беларусь «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь» ордэнам Маці ўзнагароджваюцца жанчыны, якія нарадзілі і выхавалі 5 і больш дзяцей.
Маці, сям'я якой вядзе здаровы лад жыцця, забяспечвае належны ўзровень клопату пра здароўе, адукацыю, фізічнае, духоўнае і маральнае развіццё дзяцей, поўнае і гарманічнае развіццё іх асобы, падае прыклад ва ўмацаванні інстытута сям'і і выхаванні дзяцей вартая высокай дзяржаўнай узнагароды - ордэна Маці.
Шматдзетная маці можа быць прадстаўлена да ўзнагароджання пры ўмове, што яе апошняму дзіцяці ўжо споўніўся год і ўсе астатнія дзеці жывыя. Улічваюцца гэтак жа усыноўленыя дзеці, якія загінулі або прапалі без вестак пры абароне Айчыны, выкананні грамадзянскага абавязку па выратаванні чалавечага жыцця, забеспячэнні законнасці і правапарадку, а так жа дзеці, якія памерлі ад траўм, атрыманых пры названых абставінах ці ў вынiку працоўнага калецтва або прафесійнага захворвання.
Аб узнагароджанні ордэнам Маці хадайнічае райвыканкам перад абласным выканаўчым камітэтам. Спецыялісты аблвыканкама правяраюць абгрунтаванасць прадстаўлення жанчыны да ўзнагароджання ордэнам Маці і накіроўваюць сваё рашэнне Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь.
Калі жанчына, якая мае 5 і больш дзяцей, грэбуе сваімі матчынымі абавязкамі, не ўдзельнічае ці амаль не ўдзельнічае ў выхаванні дзяцей, выканкамы маюць права ўстрымацца ад такога хадайніцтва.
У 2019 года ў Рэспубліцы Беларусь змяніліся падыходы да ўзнагароджання шматдзетных маці ордэнам Маці. Адпаведны закон падпісаў Кіраўнік дзяржавы Аляксандр Лукашэнка (Указ № 365 аб унясенні змяненняў у Палажэнне аб парадку ўзнагароджання дзяржаўнымі ўзнагародамі, пазбаўлення іх і аднаўлення ў правах на гэтыя ўзнагароды). Дакументам уносяцца змяненні ў дзеючы Закон «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь». Мясцовым выканаўчым і распарадчым органам, якія хадайнічаюць аб узнагароджанні ордэнам Маці, абласным і Мінскаму гарадскому выканаўчым камітэтам даецца права самастойна без пісьмовай згоды маці запытваць і атрымліваць у дзяржаўных органаў звесткi, неабходныя для прыняцця адпаведнага рашэння. Выключэнне складаюць звесткі аб тым, ці з'яўляецца дзіця усынаўленым (удачэраным). Яны запытваюцца толькі з пісьмовай згоды абодвух бацькоў.
У цяперашні час маюцца дзве падставы, якія перашкаджаюць ўзнагароджанню жанчыны ордэнам Маці: наяўнасць судзімасці і амаральны лад жыцця. Такі падыход выключае фармальнае стаўленне да заахвочвання шматдзетных маці толькі ў сілу факту нараджэння пяці дзяцей, і ён захоўваецца ў новым Законе.
Разам з тым, як паказала практыка, неабходнай умовай для прыняцця рашэння аб узнагароджанні таксама з'яўляецца ацэнка паводзінаў маці, у тым ліку з улікам яго ўплыву на дзяцей, захавання іх інтарэсаў. У гэтых мэтах у адпаведнасці з новым Законам да ўзнагароджання ордэнам Маці не будуць прадстаўляцца шматдзетныя маці, якія неналежным чынам выконваюць абавязкі па выхаванні і ўтрыманні дзяцей, устаноўленыя заканадаўствам. Узнагароды не змогуць быць ўдастоены асобы, пазбаўленыя або адноўленыя ў бацькоўскіх правах, былыя усынавіцелі (удачарыцелi), калі ўсынаўленне (удачарэнне) было адменена.
Прадстаўленне да ордэна будзе немагчыма ў выпадку, калі жанчына неаднаразова (два і больш разы) прыцягвалася да адміністрацыйнай адказнасці за правапарушэнні супраць грамадскага парадку і грамадскай маральнасці і, калі не скончыўся тэрмін, пасля заканчэння якога чалавек лічыцца не падвяргаемым адміністрацыйнаму спагнанню.
Акрамя таго, Законам ўводзіцца патрабаванне аб наяўнасці ў дзяцей жанчыны, прадстаўленай да ордэна Маці, грамадзянства Рэспублікі Беларусь.
Навацыяй з'яўляецца таксама ўстанаўленне шасцімесячнага тэрміну з дня ўзнікнення права на ўзнагароджанне для распачынання хадайніцтва аб узнагароджанні ордэнам Маці і пяцігадовага тэрміну, па заканчэнні якога жанчыны, якія ўсынавілі (удачарыць) дзяцей, могуць быць узнагароджаны названым ордэнам.
На падставе Інструкцыі аб парадку ажыццяўлення аднаразовай грашовай выплаты шматдзетным маці, узнагароджаным ордэнам Маці, зацверджанай пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ад 29 лістапада 2005 г. № 156 «Аб зацвярджэнні Інструкцыі аб парадку ажыццяўлення аднаразовай грашовай выплаты шматдзетным маці, узнагароджаным ордэнам маці» грашовая выплата вырабляецца адначасова ў памеры пяціразовага зацверджанага бюджэту пражытачнага мінімуму ў сярэднім на душу насельніцтва, які дзейнічае на дату ўзнагароджання. Выплаты ажыццяўляюцца са сродкаў рэспубліканскага бюджэту.
Аднаразовая грашовая выплата вырабляецца органамі па працы, занятасцi i сацыяльнай абароне па месцы жыхарства шматдзетнай маці, узнагароджанай ордэнам Маці, на працягу 6 месяцаў з дня ўзнагароджання пры прад'яўленні ёю пасведчання асобы, і пасведчанні да ордэна Маці.
ДАВЕДАЧНА: Варта адзначыць таксама, што шматдзетныя маці, якія нарадзілі і выхавалі да 8-гадовага ўзросту 5 і больш дзяцей, маюць права выходзіць на пенсію з паніжэннем агульнаўстаноўленага пенсіённага ўзросту на 5 гадоў пры наяўнасці страхавога стажу не менш за 5 гадоў, агульнага - не менш 15. У 2019 г. гэты ўзрост складае 51 год і 6 месяцаў. Жанчынам, якія нарадзілі і выхавалі дзевяць і больш дзяцей і ўзнагароджаны адной з такіх дзяржаўных узнагарод СССР ці Рэспублікі Беларусь, як ордэн Маці, медаль «Медаль мацярынства», ордэн «Мацярынская слава», ордэн «Маці-гераіня», усталёўваецца пенсія за асаблівыя заслугі перад Рэспублікай Беларусь.
Ордэн Мацi носiцца на левым баку грудзей i пры наяўнасцi iншых ордэнаў размяшчаецца над імі.
Алена Калтовіч
Карта сайта