Па падліках прафсаюзаў, каля 20 тыс. чалавек маглі атрымаць пенсію за асаблівыя ўмовы працы нашмат менш, чым разлічвалі першапачаткова.
Гаворка ішла пра значныя разбежкi. Паведамлялася, што выплаты могуць быць зменшаны у 10 разоў. У Федэрацыю прафсаюзаў Беларусі сталі масава паступаць звароты - людзі прасілі разабрацца ў сітуацыі. Алена Манкевіч, намеснік старшыні Федэрацыі прафсаюзаў пракаментавала гэтую сітуацыю на Форуме «Роля рэгіянальных СМІ ў развіцці сацыяльнага партнёрства»:
«Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі неаднаразова выступала за тое, каб падыходы да налічэння датэрміновай пенсіі былі перагледжаны. Людзі звярталіся да нас і прасілі пра гэта, - сказала Алена Манкевіч, - Работнікі, якія адпрацавалі шмат гадоў, хацелі захаваць магчымасць на атрыманне пенсіі па старых правілах і, акрамя таго, пакінуць за сабой права працаваць на ранейшым месцы. Наймальнікі таксама былі зацікаўлены ў тым, каб захаваць кадры, кваліфікаваных работнікаў. Мы вельмі рады, што наш голас быў пачуты і кіраўнік дзяржавы падтрымаў пазіцыю прафсаюзаў».
З 1 студзеня 2020 года ўступіў у сілу Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 17 студзеня 2020 г. № 15 «Аб змяненні указаў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь», што датычыцца пытанняў пенсіённага забеспячэння грамадзян, занятых на работах з асаблівымі ўмовамі працы. Што канкрэтна мяняе Указ?
Перш за ўсё ўказ закране тых працуючых у асаблівых умовах, хто ў гэтым годзе набывае права датэрміновага выхаду на пенсію. Гэта жанчыны ва ўзросце 52 года і мужчыны ва ўзросце 57 гадоў. Пры гэтым у работніка павінен быць выпрацаваны неабходны страхавы стаж (у 2020 годзе - 17,5 гадоў) і адмысловы. Колькасць гадоў спецыяльнага стажу вар'іруецца ў залежнасці ад прафесіі. У трактарыста-машыніста, напрыклад, ён складае 20 гадоў, у педагогаў - 25, у іншых прафесій - іншыя патрабаванні. Страхавой стаж, вядома, уваходзіць у спецыяльны. Але бывае, што страхавога стажу дастаткова, а спецыяльнага не хапае. Так, каб выйсці на пенсію датэрмінова, трэба мець на палову патрабаванага спецыяльнага стажу да 2009 года.
Што такое асаблівыя ўмовы працы?
Асаблівыя ўмовы працы могуць быць рознымі ў розных сферах. Яны падрабязна апісаны ў Пастанове Савета Міністраў РБ №536 ад 25 мая 2005 года «Аб спісах вытворчасцей, работ, прафесій, пасад і паказчыкаў, якія даюць права на пенсію па ўзросце за работу з асаблівымі ўмовамі працы». Спісы №1 і спісы №2, падзеленыя рознай ступенню складанасці працы і шкоды для здароўя. Гэта і тэкстыльшчыкі, і трактарысты, і даяркі, і педагогі, і работнікі сферы аховы здароўя, авіяцыі і многіх іншых галін. У арганізацыі, дзе працуе работнік, ёсць пералік «адмысловых» прафесій, якія былі задзейнічаны канкрэтна ў іх арганізацыі. У выніку атэстацыі працоўных месцаў камісіяй прысуджаецца клас складанасці, які можа мяняцца ў залежнасці ад ўдасканалення абсталявання або вытворчага працэсу.
Па якой схеме чалавек, які дасягнуў датэрміновага пенсіённага ўзросту можа атрымаць пенсію?
У гэтым і ёсць адно з змяненняў ранейшага ўказа. У працаўніка ёсць два шляхі. Першы - выйсці на пенсію праз ўпраўленне сацыяльнай абароны і атрымаць пенсію праз агульную пенсійную сістэму на пяць гадоў раней. Другі - праз фонд сацыяльнай абароны праз сістэму прафесійнага пенсійнага страхавання, таму што менавіта туды арганізацыя будзе пералічваць унёскі. Указам №15, у мэтах фарміравання больш высокіх памераў будучых датэрміновых прафесійных пенсій, прадугледжваецца з першага студзеня 2021 года павышэнне (больш чым у два разы) тарыфаў узносаў працадаўцы на прафесійнае пенсійнае страхаванне работнікаў, занятых на работах з асаблівымі ўмовамі працы.
Грамадзяне, занятыя на работах з асаблівымі ўмовамі працы, якія да 1 студзеня 2009 адпрацавалі менш за палову спецыяльнага стажу, але працягнулі працоўную дзейнасьць на пасадзе, якая забяспечвае назапашванне сродкаў на індывідуальным асабовым рахунку ў сістэме прафесійнага пенсійнага страхавання, альбо зусім не мелі ільготнага стажу да названай даты, прадастаўляецца права выбару:
- фарміравання датэрміновай прафесійнай пенсіі;
У такім выпадку працадаўца будзе выплачваць за гэтага работніка абавязковыя ўзносы на прафесійнае пенсійнае страхаванне ў бюджэт дзяржаўнага пазабюджэтнага фонду сацыяльнай абароны насельніцтва (ФСАН);
- выбару замест датэрміновай прафесійнай пенсіі дадатковай прафесійнай пенсіі;
Дадатковая прафесійная пенсія будзе прызначацца па дасягненні агульнаўстаноўленага пенсіённага ўзросту за кошт сфармаваных пенсійных зберажэнняў дадаткова да пенсіі па ўзросту;
- атрымання штомесячнай даплаты да заработнай платы замест паказанага страхавання.
Яе памер вызначаецца працадаўцам, але не можа быць менш за суму ўнёску на прафесійнае пенсійнае страхаванне за гэтага работніка.
Гэта значыць, унёскі замест выплаты ў бюджэт фонду на мэты прафесійнага пенсіённага страхавання будуць выплачвацца самому работніку да заработнай платы.
Прыняцце Указа № 15 дазваляе павысіць гарантыі годнай пенсіі і ўзровень датэрміновага ільготнага пенсіённага забеспячэння грамадзян з доўгім стажам працы ў неспрыяльных умовах працы, а таксама забяспечыць фарміраванне ў далейшым больш высокіх памераў пенсійных выплат у сістэме прафесійнага пенсійнага страхавання.
Галіна Гамеза.
Карта сайта