Таму, затаіўшы дыханне, слухалі хлопцы, навучэнцы Чэрвеньскага будаўнічага ліцэя, аповяд двух «афганцаў», ветэранаў баявых дзеянняў у Афганістане: Віктара Казачонка і Віктара Альшэўскага.
На «Урок мужнасці» да будучых будаўнікоў прыйшлі яны разам з ваенным камісарам Бярэзінскага і Чэрвенскага раёнаў Дзмітрыем Сініцкiм і лідэрам раённай арганізацыі БРСМ Паўлам Клындзюком. Пасля прагляду дакументальнага фільма пра тую вайну, два Віктара распавялі пра сябе, пра тое, як былі закліканы ў шэрагі савецкай арміі.
- У наш час служыць у войску было ганаровым абавязкам кожнага мужчыны. Ніхто не «касіў» ад службы, наадварот - прасілі залічыць нават, калі былі нязначныя заўвагі з боку лекараў, - распавёў Віктар Казачонак. - Мяне прызвалі ў 18 гадоў ад Чэрвеньскага ваенкамата, далей - эшалонам праз Маскву ў Туркменістан. Там «вучэбка» чатыры месяцы, і - у Афганістан. Я ў калоне нашых войскаў па горных дарогах дастаўляў грузы нашым салдатам: боепрыпасы, ваду, прадукты, медыкаменты і іншыя рэчы, неабходныя для ваеннага жыцця. Пасведчанне кіроўцы я атрымаў у ДТСААФ, яшчэ вучачыся ў вучылішча. Практыкі не было ніякай. А тут адразу сеў на велізарны КАМАЗ, і ездзіць даводзілася ў калоне па горных дарогах. Душманы палявалі на савецкія калоны. Падбівалі першую і апошнюю машыну, зверху з гор шчыльна абстрэльвалі з кулямётаў і аўтаматаў. Больш за 50 такіх рэйдаў было ў мяне. Але нават у такiм напружаным жыцця, мы адцягваліся на прывалах і ў частцы, гуляючы ў футбол, займаючыся спортам. Бо хлапчукі яшчэ былі зусім.
Прыемным здзіўленнем для хлопчыкаў і дзяўчынак, якія сядзяць у зале, апынуўся той факт, што абодва Віктара ў розны час скончылі Чэрвеньскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча, цяперашні ліцэй. Яны таксама бегалі па гэтых калідорах, стаялі ля дошкі ў аўдыторыях, спасцігалі азы будаўнічых спецыяльнасцяў у майстэрнях.
- Я таксама быў прызваны ў Чэрвені, адправілі мяне ў Прыбалтыку, у ваенна-паветраныя войскі (ПДВ), - працягнуў размову Віктар Альшэўскі, - Пасля «вучэбкі» - у Афганістан. У нашай частцы былі непасрэдна баявыя задачы. Мы змагаліся з бандфарміраваннямі. Перасоўваліся на верталётах, вялі баі. Можа прагучыць парадаксальна, але гэтыя два гады ў Афганістане былі аднымі з лепшых у маім жыцці. Лепш, адданага, шчырага сяброў у мяне не было. Воінскае братэрства - гэта вышэйшая праява чалавечай дружбы. Пра гэта на сустрэчах у школе нам расказвалі ветэраны Вялікай Айчыннай вайны. У Афганістане я ў гэтым пераканаўся.
Па ходзе гутаркі ваенкам Дзмітрый Сініцкі адзначыў, што цяперашніх васемнаццацігадовых рабят цяжка нават уявіць у такіх цяжкіх умовах.
- Сённяшняя сустрэча з воінамі-інтэрнацыяналістамі павінна стаць для вас, хлопцы, значнай, - сказаў Дзмітрый Мікалаевіч, - Вы бачыце перад сабой прыклад мужнасці, гераізму, адказнасці, вернасці абавязку і прысязе. Яшчэ не спазнаўшы толкам жыццё, яны апынуліся на рэальнай вайне, дзе забіваюць. Але не завагаліся, ня пабеглі, сумленна выканалі доўг.
Заўсёды шумныя, няўрымслівыя ліцэісты моўчкі слухалі выступоўцаў. Было бачна, што тэма іх закранула, сустрэча ўразіла. Пайшлі пытанні. Сярод шматлікіх - адзін глабальны: «Як вы самі ставіцеся да той вайны, ці лічыце яе памылкай савецкага кіраўніцтва, ці патрэбна яна была?»
Адказалі абодва, не задумваючыся:
- Патрэбна. Гэтымі дзеяньнямі на шмат гадоў засцераглі краіну ад тэрарызму і наркотыкаў. Мы былі надзейным шчытом, спынялі караваны з зброяй і наркотыкамі, якія ішлі ў іншыя краіны.
Больш за 30 тысяч беларускіх хлопцаў прайшло праз «афганскую» вайну. Больш за 700 загінулі. 10 - хлопцы з Чэрвеньскага раёна.
Галіна Гамеза. фота аўтара
Карта сайта