У часы існавання гэтай дзяржавы прадстаўнікі розных нацыянальнасцяў рэспублік, якія ўваходзiлi у склад магутнага Саюза, былі роўныя і мелі аднолькавыя правы і абавязкі.
Не было этнічнай варожасці. Прызыўнікоў з розных пунктаў Савецкага Саюза адпраўлялі служыць у самыя аддаленыя ад малой радзімы і дзіўныя месцы на геаграфічнай карце вялізнай дзяржавы. Гісторыі з армейскага альбома некаторых нашых землякоў мы публікуем у рубрыцы газеты.
Генадзь Іванавіч Жыгалковіч, кадравы ваенны, воін-інтэрнацыяналіст запісаў успаміны Антона Сяргеевіча Русака, брата Сяргея Русака, які загінуў у Афганістане.
-У нашай сям'і выхоўвалася восем дзяцей. Усе мы выраслі ў доме па вуліцы Мінскай у в. Корзун. У свой час пайшлі служыць у войска браты: Віктар - у Забайкаллі, я, Антон, служыў у Манголіі, потым у Забайкаллі, Аляксандр - спачатку ва Уладзівастоку, потым у Германii. Самая цяжкая ноша выпала брату Сяргею. Тэрміновую службу ён праходзіў пад Краснаярскам, застаўся на звыштэрміновую, быў адпраўлены ў Чэхаславакію, пасля пераведзены ў Мiнск. Афіцэрскi лёс не прадказальны. Можа ўсё ўдала скласціся - служба пройдзе ў адносна спакойнай, падобнай на звычайную грамадзянскую, абстаноўцы. Але і накіраваць камандаванне можа ў любую гарачую кропку. Сяргей быў старэйшым бортмеханікам самалёта АН-26. Калі савецкія войскі ўвайшлі ў Афганістан, члены экіпажа Сяргея Русака падалі добраахвотныя рапарты аб адпраўцы ў зону баявых дзеянняў. Іх самалёт так і называлі - «мінскі», па пункце прыпіскі. Пасляваеннае пакаленне маладых людзей вельмі адказна падыходзіла да пытання службы ў войску, дапамогі суседзям, да выканання інтэрнацыянальнага абавязку. Шмат было вылетаў, баявых рэйдаў ў экіпажа. 22 кастрычніка 1987 года ў раёне г.Джелалабад самалёт, у складзе экіпажа якога дзейнічаў Сяргей Русак, быў падбіты зенітнай ракетай і пачаў зніжацца. Лётчыкам ўдалося адвесці пашкоджаную машыну ў бок ад жылых кварталаў, але, каб выратавацца самім, выскачыўшы з парашутам, не хапіла вышыні. Сутыкнуўшыся з зямлёй, самалёт выбухнуў. Сяргей Мікалаевіч узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі пасмяротна. Пахаваны на Чыжоўскіх могілках у Мінску. Загінуламу экіпажу самалёта пад горадам Джэлалабадам ў Афганістане ўсталяваны помнік.
Многія хлапчукі ў савецкі час, захопленыя апавяданнямі пра герояў Вялікай Айчыннай вайны, з дзяцінства марылі звязаць лёс з арміяй. Стаць ваенным лётчыкам марыў і Стас Альшэўскі , выпускнік СШ№1 Чэрвеня. З-за нязначных праблем са здароўем, стаў курсантам лётнага, але ваенна-тэхнічнага вучылішча ў Латвіі. Пасля яго заканчэння праходзіў службу ў розных гарнізонах. Скончыў яшчэ вышэйшае ваеннае авіяцыйнае вучылішча, быў старэйшым інжынерам армейскай лятучай лабараторыі на Ўрале. Потым служыў інжынерам палка па электраабсталяванні на самых сучасных самалётах, старшым інжынерам дывізіі ў Чэлябінску, потым начальнікам інжынерна-авіяцыйнай службы, у падпарадкаванні было тры знішчальна-авіяцыйных палка. У 1995 годзе ў званні падпалкоўніка звольнены з узброеных сілаў у сувязі з скарачэннем.
Выйшаўшы ў запас і вярнуўшыся на малую радзіму, Станіслаў Адамовіч працаваў на розных пасадах у гаспадарках і эканоміцы раёна. Патрабавальнасць, пунктуальнасць, дысцыпліна, строгасць спатрэбіліся на кіруючай працы. Афіцэр заўсёды надаваў шмат увагі патрыятычнаму выхаванню моладзі, расказваў аб армейскіх буднях. У мінулым годзе Станіслаў Альшэўскі ўзначаліў Чэрвеньскага раёна арганізацыю грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз афіцэраў». З прыходам гэтага неабыякавага чалавека, жыццё арганізацыі завіравала. Станіслаў Адамовіч сам з'яўляецца ініцыятарам правядзення патрыятычных мерапрыемстваў, разам з работнікамі ваенкамата наведвае навучальныя ўстановы, выкарыстоўваючы ўласныя унікальныя калекцыі ордэнаў, медалёў, значкоў, якія адлюстроўваюць гісторыю ўзброеных сіл СССР, Расіі, Беларусі, Украіны, Францыі і іншых краін.
З вялізнымі баўламі і чамаданамі прыехаў ён 20 лютага ў СШ№3 Чэрвеня, адгукнуўшыся на запрашэнне кіраўніцтва школы распавесці школьнікам пра службу ў войску.
-Любiць Радзіму - гэта не толькі любіць сваіх маму і тату, сваіх суседзяў, але і любіць свой горад, малую і вялікую Радзіму, клапаціцца пра яе, утрымліваць яе ў парадку і чысціні, абараняць зямлю, дзе мы нарадзіліся, абараняць сваю Беларусь. Не ўсё так спакойна сёння ў свеце. Вы ведаеце пра гэта з выпускаў навін. Здавалася б, такая вялікая, такая страшная вайна 75 гадоў таму пракацілася па тэрыторыі Савецкага Саюза, у якой вельмі моцна пацярпела Беларусь, калі загінуў кожны трэці беларус. Абарона дзяржавы - гэта святы абавязак кожнага грамадзяніна. Чаму сёння такая ўвага надаецца патрыятычнаму, грамадзянскаму выхаванню моладзі?
Прывяду дадзеныя статыстыкі. Усяго у 2019 годзе ўсе школы Беларусі выпусцілі 55 тысяч чалавек. Выкарыстоўваючы дэмаграфічную статыстыку, можам сцвярджаць, што 25 тысяч - гэта хлопчыкі, 30 тысяч - дзяўчынкі. З 25 тысяч хлапчукоў ва ўзброеных сілах Беларусі служыць парадку 40-42 тысяч салдат апошніх двух гадоў прызыву (бо прызываюцца яны ў чатыры этапы - вясновы і восеньскі заклікі). Гэта значыць кожны заклік армія папаўняецца 10 тысячамі чалавек. З 25 тысяч хлопчыкаў сёння толькі 50% дзяцей здаровых і здольных да службы. Астатнія па розных прычынах (не толькі па здароўі) не могуць служыць у войску. А абстаноўка напружаная. Самыя густанаселеныя краіны: Кітай - 1,4 мільярда чалавек, у Індыі пражывае - 1,3 мільярда, у ЗША - 330 мільёнаў, у Расіі - 146 мільёнаў, а вось у Беларусі па дадзеных апошняга перапісу - жыве 9 мільёнаў 475 тысяч 600 чалавек.
А вось дадзеныя па колькасьці ўзброеных сіл дзяржаў свету: у Кітаі 3 мільёны 305 чалавек стаіць пад стрэльбай, у Індыі - 3 мільёны 400 чалавек, у ЗША - 2 мільёны 206 чалавек, у Расіі, яна на пятым месцы, усяго 900 тысяч чалавек. Узброеныя сілы СССР, калі я служыў, налічвалі каля 4,5 мільёна чалавек. Нас было 265 мільёнаў насельніцтва ў Савецкім Саюзе. Беларусь у сучасным спісе па колькасці арміі - на 59 месцы. А якія ж самыя моцныя арміі свету называе міжнародны рэйтынг? Як не сумна, але самай моцнай арміяй свету з'яўляецца армія ЗША (і па колькасці, і па колькасці спецыялістаў, тэхнікі, і па высока інтэрактыўным абсталяваннi), потым ідзе армія Расіі. Кітай знаходзіцца на трэцім месцы. Беларусь размешчана ў цэнтры Еўропы, яна ва ўсе часы была стратэгічна цікавай зямлёй для заваёўнікаў. Таму мы павінны быць адданыя сваёй краіне. Не паддавацца на абяцанкі, абяцанні. Мы, грамадзяне Беларусі, - яе абаронцы.
З гісторыяй узнагарод, медалёў, значкоў розных часоў СССР, суверэннай Расіі, Беларусі і іншых краін хлопцы змаглі азнаёміцца асабіста, даследуючы экспанаты з калекцыі Станіслава Альшэўскага, якая налічвае больш за 30 тысяч прадметаў. Школьнікі былі ўражаныя сустрэчай, апавяданнямі Станіслава Адамовіча. Хлопцы з трапятаннем разглядалі майстэрскія муляжы узнагарод Вялікай Айчыннай вайны: зорку Героя Савецкага Саюза, ордэн Леніна, медалі «За адвагу» і «За баявыя заслугі». Калекцыянер падрабязна распавядаў хлопчыкам і дзяўчынкам гісторыі стварэння гэтых і іншых узнагарод.
Пра тое, якія вайсковыя спецыяльнасці можна атрымаць у ваенных ВНУ нашай краіны хлопцам распавёў начальнік прызыўнога аддзела Чэрвеньскага ваенкамата Аляксандр Дзюк.
Галіна Гамеза. фота аўтара
Карта сайта