І кожны раз здзіўляюся, якія гэта дружныя, працавітыя, не скардзячыеся на жыццё і не просячыя дапамогі людзі. У гэтым яны абсалютна падобныя адзін на аднаго. А ў астатнім – уяўляюць сабой розныя мадэлі рэальнага чалавечага шчасця. Яны знайшлі сэнс жыцця. Ён - у дзецях.
Калі ўсе дамы. Фота Галіны Гамеза
Сям'я Людмілы і Ігара Шэметаў з вёскі Рудня выхоўвае дзевяцярых дзяцей: Уладу васемнаццаць гадоў, Аліне - семнаццаць, Алёне - чатырнаццаць, Дзмітрыю - трынаццаць, Насці - адзінаццаць, Арцёму – дзевяць, Лізе - сем, Васілісе - два з паловай гады, Багдану - тры месяцы. Дзесяць гадоў таму Людмілу Фёдараўну ўзнагародзілі ордэнам Маці.
«Раёнка» ўжо распавядала аб гэтай шматдзетнай сям'і. У 2014 годзе на пытанне, пра што яна марыць, Людміла адказала, што хоча, каб у доме была новая велізарная кухня-сталовая з вялікім сталом. У сям'і ў той час падрастала сямёра дзяцей. Каб даведацца, ці спраўдзілася мара Людмілы і што яшчэ змянілася ў жыцці сям'і, я адправілася да іх у госці.
Навін аказалася вельмі шмат. Гаспадыня сустрэла ў прасторнай кухні-сталовай, дзе ёсць не толькі абедзенны стол, але і ўтульная канапа, ёмістая «горка», два халадзільнікі. Некалькі гадоў таму муж разам з братам і старэйшым сынам ажыццявіў мару каханай жанчыны. Узгадніў са службамі праект прыбудовы, зрабіў разметку. Побач з уваходнымi дзвярамі залілі падмурак, склалі з блокаў сцены. Ігар самастойна выканаў унутраныя працы. Цяпер шпатляваць, тынкаваць, фарбаваць для яго не ўяўляе працы. А дах зрабілі новы, для ўсяго дома. Калідор на ўсю яго шырыню аб'ядноўвае дзве паловы: велізарную кухню і жылыя пакоі.
- Вось тут была халодная веранда, наадварот - малюсенькая куханька, іх перарабілі ў пакоі для дзяцей, - паказвае Людміла змены ў доме. – Цяпер мы больш часу праводзім разам у нашай сталовай. Бывае гэта часцей па вечарах і ў выхадныя дні. Бо днём усе занятыя.
Уладзіслаў сёлета скончыў будаўнічы ліцэй у Мінску, атрымаў спецыяльнасць сталяра, практыку праходзіў на мэблевай фабрыцы ў Смалявічах. Выхаваны, тлумачальны хлопец спадабаўся і кіраўніцтву, і працоўнаму калектыву. Яго запрасілі туды на працу. Але Улад вырашыў спачатку адслужыць у войску. Чакае позву.
Аліна, старэйшая з дачок, перайшла на трэці курс тэхналагічнага каледжа. Марыць звязаць сваё жыццё са швейнай вытворчасцю. У адным з пакояў дома зрабілі працоўны куток, дзе мама з Алінай і іншымі дочкамі рукадзельнічаюць, вышываюць, шыюць. Вырабы і сувенірныя паштоўкі выкананы прафесійна. З імі дзеці не раз займалі прызавыя месцы на выставах у школе і раёне.
Людміла Шэмет у кутку для рукадзелля
Наогул, у гэтай сям'і ўсё робяць грунтоўна, абдумана, мэтанакіравана. Нават па ягады ездзяць з пэўнымі планамі. У кожнага задача: сабраць як мага больш. Выручка ад здачы ягад дастаецца кожнаму ў асабістую скарбонку. Так дзеці збіраюць на жаданую куплю. Напрыклад, Дзімка на заробленыя і адкладзеныя за некалькі сезонаў грошы (трохі мама з татам дапамаглі) купіў сабе... квадрацыкл! Па вялікіх дарогах, вядома, ганяць нельга, а вось у лес з'ездзіць, за травой або сенам, бульбу ў хлеў адвезці - гэта можна. Дзімка наогул гаспадарчы. У яго ёсць дзве казы і трое маленькіх казлянят. Першую козачку яму падарыла на дзень нараджэння цётка. Дзімка сам даглядае за жывёламі. Корміць, доіць іх два разы на дзень без усялякіх напамінкаў. У інтэрнэце шукае спосаб перапрацоўкі казінага малака. Спрабаваў сам зрабіць сыр. Напэўна, стане фермерам.
Шэметы трымаюць свіней, курэй, качак, трусоў. Засяваюць і апрацоўваюць агарод, вырошчваюць на трыццаці сотках бульбу. Яны ўмеюць гатаваць мноства смачных страў з бульбы. Асабліва ўсе любяць «бабку» з печы. У двары пабудавалі летнюю кухня, у якой бацька Людмілы склаў рускую печ. Адпраўляючыся ў лес або на ўборку бульбы, яшчэ куды-небудзь, вельмі зручна накідаць у гаршчок розных прадуктаў, дадаць вады, паставіць у печ, зачыніць засланкай і з'ехаць па справах. А вярнуўшыся, атрымаць асалоду ад найсмачнай «бабкi», або кашы, або супа. Хто спрабаваў стравы з печы, той ведае гэты густ.
Шэметы трымаюць свіней, курэй, качак, трусоў
- З гатаваннем у мяне няма ніякіх праблем – кажа Людміла. - На васемнаццацігоддзе Уладзіслава ў нас сабралася 45 чалавек. І гэта толькі самыя родныя, хто змог прыехаць. Мы з Ігарам самі са шматдзетных сем'яў: у яго бацькоў - трое дзяцей, у маіх - пяцёра. Таму самым складаным для нас было скласці меню. Потым размеркавалі, хто што будзе рабіць, і - за працу. Аліна і Алёна - мае першыя памочніцы. Усе ўмеюць: і салат нагабляваць, і пірог спячы. Ды і хлапчукі не адстаюць, дапамагаюць.
На заробленыя грошы Дзімка купіў квадрацыкл
На пытанне, ці цяжка «экіпіраваць» дзяцей да школы, Людміла адказала, што за шмат гадоў выпрацавала сваю тактыку: закупляе ўсё паступова, спачатку старэйшым, потым малодшым. Разам перабіраюць наяўную вопратку, чыняць, калі трэба, прыводзяць у парадак. Зношваецца хутчэй буднiчнае, штодзённае адзенне. Рэчы ў добрым стане пераходзяць малодшым або суседскім дзецям.
- Вядома, вялікая сям'я патрабуе вялікіх выдаткаў. Але мы робім шмат нарыхтовак на зіму. Закупляем прадукты два разы ў тыдзень у вялікіх крамах. Я сачу за зніжкамі, бярэм вялікімі партыямі. Ад прадпрыемства, дзе працуе муж, далі да новага навучальнага года матэрыяльную дапамогу, ад раённага тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнага абслугоўвання атрымалі грошы на падрыхтоўку дзяцей да школы. Мы спраўляемся.
Шэметам як вялікай шматдзетнай сям'і выдзелілі крэдыт на будаўніцтва трохпакаёвай кватэры ў Чэрвені. Ігар з Людмілай і Уладам да нараджэння Багдана паспелі ўласнымі рукамі яе ўладкаваць: спатрэбіўся вопыт будаўнічых работ. За домам і гаспадаркай у Рудні прыглядалі малодшыя дзеці.
Растаючыся з Людмілай, я спытала, аб чым яна марыць цяпер. Жанчына адказала, што, як і ўсе мамы, хоча, каб дзеці выраслі добрымі, прыстойнымі людзьмі, вызначыліся з прафесіямі, стварылі сем'і, нарадзілі ім унукаў. «Бо шчасце - у дзецях» – упэўнена яна.
Галіна ГАМЕЗА
Карта сайта