Чарговы рэйд супрацоўнікаў інспекцыі па справах непаўналетніх праходзіў у рамках акцыі «Сям'я без гвалту». У ім удзельнічалі ўсе супрацоўнікі ІСН, на сёння іх у РАУС трое: начальнік інспекцыі маёр міліцыі Юлія Буркун, старшы інспектар ІСН Яўген Арачко і спецыяліст ІСН Вікторыя Коўган.
У цяперашні час у нашым раёне 57 сем'яў, у якіх 114 дзяцей прызнаны знаходзячымiся ў сацыяльна небяспечным становішчы. Пяцёра дзяцей з адной сям'і знаходзяцца ў прытулку, яшчэ ў адну сям'ю дзяцей, таксама пецярых, вярнулі, таму што бацькі ўзяліся за розум і пачалі выпраўляцца.
Усе 57 сем'яў знаходзяцца пад пастаянным кантролем - аб становішчы дзяцей клапоцяцца ІСН, аддзел адукацыі, сацыяльныя службы. Супрацоўнікі інспекцыі ведаюць жыццё гэтых сем'яў, як сваё ўласнае, і прыходзяць у кожны дом, як у свой: з парога першыя пытанні – ці прыйшлі ўжо дзеці са школы, што елі, ці не хварэюць, ці ёсць дровы для ацяплення, ці своечасова атрымана татам зарплата, на што выдаткавала дзіцячую дапамогу мама.
Многія сем'і жывуць у асобных дыхтоўных дамах, дзе ёсць газ, вада, усе выгоды. Дзесці беднавата з прадуктамі, але ўсё дзеткі садаўскага і школьнага ўзросту ядуць у садку і ў школе, так што галадоўнікаў няма. Характэрна, што, як бы хто ні жыў, у якім бы стане ні быў дом, хай нават зусім ужо, як той казаў, на мяжы дапушчальнага – але кожны з бацькоў настойліва патрабуе не фатаграфаваць. Тлумачаць, што не хочуць ганьбы. На пытанне, ці дзейсны метадвыстаўляць непрыстойныя паводзіны бацькоў на ўсеагульны агляд, каб ім стала сорамна, Юлія Буркун адказала:
- Кожны чалавек мае права на таямніцу асабістага жыцця, таму ў любым выпадку выносіць бяду канкрэтнай сям'і праз СМІ на ганьбаванне грамадства нельга. Да таго ж, псіхалогія чалавека такая, што, калі вас лаюць, тым больш прылюдна, вы, хутчэй за ўсё, толькі азлобіцеся, а не кінецеся тут жа выпраўляцца. Хай гэтыя бацькі сёння спатыкнуліся - наша мэта не затаптаць іх яшчэ больш, а дапамагчы ўсім, чым магчыма, каб яны выраўняліся, сталі лепш. Патрэбен такт і трэба цярпенне. Да таго ж, у дзяцей ёсць асобная асабістая недатыкальнасць, нельга выстаўляць напаказ іх імёны, прозвішчы, асобы, бо заўтра ў гэтых дзетак, магчыма, аднагодкі будуць тыкаць пальцамі ў школе, а ім і без таго выпаў не самая зайздросны лёс…
А сам-насам з інспектарам бывае ўсякае. Размовы з нядбайнымі бацькамі вядуцца жорсткія - часта па-іншаму нельга. Часам прыцягваюць і міліцэйскі нарад. Чаму ж, чаму так адбываецца, што некаторым напляваць на ўласных дзяцей? «Прычын шмат... калі б дакладна ведаць адказ — задуменна адказвае Яўген Арачко. - У многіх сем'ях бацькі злоўжываюць алкаголем. Таму інспекцыя працуе ў цеснай ўзаемасувязі са службамі, якія змагаюцца за здаровы лад жыцця, якія ахоўваюць здароўе. Запрашаем сям'і, якiя знаходзяцца ў сацыяльна небяспечным становішчы, на мерапрыемствы па ЗЛЖ, залучаем у акцыі па барацьбе з п'янствам, вядзем асветніцкую працу, гутарым, угаворваем, а часам і на лячэнне адпраўляем, калі ўжо нічога больш не дзейнічае!»
За адзін рэйд мы наведалі дзве школы і сем сем'яў. У пары выпадкаў мне было незразумела, чаму гэта сям'я трапіла ў статус «суправаджаецца». Вось, напрыклад, вонкава зусім шчасныя А. і Б. - пазначым іх так. У А. і Б. акуратны цёплы дом, яшчэ з ганка смачна пахне хатняй ежай. А. і Б. абодва маладыя, прыгожыя, у іх двое маленькіх дзетак, муж працуе. У чым праблема? Не паверыце - тут замяшаны Інтэрнэт! Жонка пастаянна «завісае» там, мае зносіны, і гэта вельмі злуе мужа. Ён ладзіць разборкі, скандалы, п'е алкаголь. Жонка ў адказ выклікае міліцэйскія нарады. У выніку дайшло да таго, што нястрыманаму бацьку абмежавалі доступ да дома і сям'і: ён не можа з'яўляцца тут. Што ж далей? Жонка... сама ўпотай паклікала яго дапамагчы па гаспадарцы. Абодва сядзяць хмурныя, закон парушаны, і да вечара хмары могуць згусціцца зноў, дзеткі стануць сведкамі чарговага гідкага скандалу. Дзе ж логіка? Юлія Буркун у чарговы – які ўжо! - раз спрабуе наставіць маладую пару. Ці пойдзе навука празапас? Хацелася б. Бо пакутуюць не толькі А. і Б., але і іх ні ў чым невінаватыя дзеці…
У адным доме – дым. У прамым сэнсе: дыміць нядаўна затоплены кацёл. Сцены ў пакоях цёмныя, мэбля старая, рамонту, відаць, не было даўно. Але светлай цёплай плямай у гэтым паўзмроку - дзіцячая: цяпло, акуратныя светлыя шпалеры, ложачак, манежык, калыска, коўдра, маленькае ружовае немаўля ў ім утульна сапіць носікам-кнопачкай. Поўзае па дыване яго аднагадовая сястрыца, спрабуе схапіць мамін смартфон. Побач абапіраецца на палачку іх усмешлівая бабуля: «Я дапамагаю дачцэ прыглядаць за дзецьмі! І купляем ім усё, у нас усё ёсць!» У чым жа праблема? Папівае мамка... А нараджае дзяцей без бацькі. Кажа - абодва ад аднаго мужчыны: «Вы зірніце, як на яго падобныя! Копія! «Падобныя-то падобныя — уздыхае інспектар. – Ды ён п'е! Як дваіх адна будзеш глядзець? Цi cправішся?» У адказ - разгубленая ўсмешка: «Буду старацца!..» Ці будзе? Хацелася б.
...Мы разам у рэйдзе не першы раз. І не першы год. Таму цікава - як склаўся лёс дзяцей, якіх мы наведвалі, напрыклад, пяць ці дзесяць гадоў таму. Бо яны ўжо выраслі. Дзе вучацца, кім сталі? Вось дом сям'і В. Nой жа голы балкон, тыя ж дзіравыя фіранкі без колеру і ўзросту, тыя ж cабачыя мыскі ў акне. Інспектары ведаюць лёсы ўсіх вучняў, з ходу распавядаюць. З вялікай, шумнай, бязладнай сям'і В. тут засталіся ўсяго двое хлапчукоў, давучваюцца ў школе. Астатнія раз'ехаліся, хтосцi паступіў у вучылішча, хтосцi ўладкаваўся на працу ў сталіцы. І дзякуй богу. Бо колькі намаганняў укладзена ў іх гэтымі самымі інспектарамі, школай, сацработнікамі, сельсаветам! Можа, пачаўшы самастойнае жыццё, новае пакаленне В. будзе клапатлівей, больш уважліва, ласкавей да ўласных дзяцей? Хацелася б…
Наталля КАРАЛЬКЕВІЧ. Фота аўтара
Карта сайта