Старажытны Мядзел паўстаў побач з аднайменнай возерам ў пачатку ХІ стагоддзя як памежнае ўмацаванне Полацкага княства. Яго назва паходзіць ад літоўскага medinis, што азначае лясны, драўляны. Нягледзячы на тое, што ў сярэдзіне ХV стагоддзя пасля некалькіх эпідэмій чумы і халеры жыхары паселішча перамясціліся на паўночны бераг возера Мястра, назва гарадка засталося ранейшай. У 1762 годзе Мядзел атрымаў Магдэбургскае права, потым у выніку другога (1793) і трэцяга (1795) падзелу Рэчы Паспалітай гэты азёрны край быў далучаны да Расійскай імперыі. А Мядзельскі раён быў утвораны ў 1940 годзе. Сёння ён налічвае каля 310 населеных пунктаў і займае тэрыторыю ў 2 тыс. кв.км.
Сучасныя жыхары раёна не забылі дасягненні продкаў. Так, аматараў вырабаў ручной работы запрашаюць наведаць выставу-кірмаш народных промыслаў і рамёстваў «Камарова - кола дзён». Штогод у трэцюю суботу чэрвеня ў вёсцы Камарова госці могуць прыняць удзел у спартыўна-забаўляльных мерапрыемствах, дзіцячых конкурсах, майстар-класах па ганчарнай і кавальскай справе, лазо- і саломапляценні, выцінанцы і вышыўцы, разьбе па дрэве і іншым рамёствам.
Раз у два гады ў ліпені ў раённым цэнтры праходзіць рэспубліканскі фестываль харавога мастацтва «Пеўчае поле». Аматары беларускай песні прадстаўляюць конкурсную праграму працягласцю да 15 хвілін з творамі патрыятычнай тэматыкі, беларускай народнай песняй, духоўнай музыкай, абавязковым рэпертуарам для выканання зводным хорам.
Прыхільнікі рэлігійнага турызму могуць прыняць удзел у хросным ходзе на Мядзельскай кальварыі - гістарычнае месца пакланення каталіцкіх вернікаў, якое было пабудавана ў 1772 г. на ўзор «Крыжовага шляху» ў Ерусаліме.
Па шляху да кальварыі можна зазірнуць у касцёл Маці Божай Шкаплернай, размешчаны ў Мядзелі недалёка ад возера Мястра. Храм з'яўляецца прыкладам зліцця рэнесансу і барока. А ў студзені бягучага года ў касцёле знайшлі мошчы святой Цэцыліі (рымскай пакутніцы III стагоддзя), а таксама мошчы Папы Рымскага Рыгора I Вялікага і святой Тэрэзы ад Дзіцятка Езус з сертыфікатамі за подпісамі і пячаткамі, якія пацвярджаюць іх сапраўднасць. У тайніку выявілі і парафіяльныя кнігі (хростаў, вянчання, пахаваных і народжаных) XIX і XX стагоддзяў.
За адпачынкам - на возера Нарач. За свае памеры (амаль 80 кв.км) возера атрымала назву «Беларускае мора». Вадаём ўтварыўся з-за раставання ледніка некалькі тысячагоддзяў таму: на затопленай тэрыторыі з часам пачалося паніжэнне ўзроўню вады, у выніку чаго і ўтварылася Нарачанская група азёр. Назва «Нарач» мае некалькі тлумачэнняў. Адна з легенд абвяшчае, што назву возеру падарыла выдатная дзяўчына з чароўным голасам Нара. Згодна з паданнем, ля возера яна сустрэлася пану, які захацеў узяць яе ў жонкі, на што атрымаў катэгарычную адмову: у Нары ўжо быў жаніх. Пан загадаў слугам забіць маладога чалавека, а Нару аднесці ў яго дом. Загад быў выкананы, аднак дзяўчына не змагла жыць побач з жахлівым чалавекам, які забіў яе каханага. І яна спаліла дом выкрадальніка, а сама збегла. Слугі дагналі Нару ля возера, дзе пан і сустрэў яе, але прыгажуня адмовілася вярнуцца ў няволю і палічыла за лепшае ўтапіцца ў возеры. Паводле другой легенды назва заснавана на словах з балтыйскай групы моў: корань «nar» азначае ваду.
На беразе Нарачы ў 2014 годзе быў пабудаваны экскурсійна-турыстычны комплекс «Аптэкарскімі сад». Тут аматары адпачынку на прыродзе могуць пазнаёміцца з тэхналогіямі ландшафтнага дызайну, даведацца больш аб вырошчванні, зборы і сушцы лекавых раслін.
У 60-70-я гады на тэрыторыі каля возера паўстала найбуйнейшая курортна-аздараўленчая зона Беларусі. А ў 1999 годзе для захавання ландшафтаў, біялагічнай разнастайнасці і генетычнага фонду расліннага і жывёльнага свету быў утвораны нацыянальны парк «Нарачанскі». Сёння ён займае больш за 87 тыс. га, акрамя запаведных угоддзяў (8,4%) уключае санаторна-курортную, гаспадарчую зоны. Працягласць парку з поўначы на поўдзень - 34 км, з захаду на ўсход - 59 км. У парку 36 помнікаў прыроды рэспубліканскага і мясцовага значэння. Тут размяшчаюцца асабліва каштоўныя прыродныя комплексы - заказнікі «Блакітныя азёры» (ландшафтны), «Чарэмшыцы» і «Швакшты» (гідралагічныя), «Паўвостраў Чараўко» (геалагічны), «Некасецкi», «Рудакова», «Пасербы» (біялагічныя). У парку знаходзіцца самая вялікая курортная зона Беларусі, якая аб'ядноўвае 11 санаторыяў і аздараўленчых цэнтраў. Для турыстаў распрацавана каля 30 экскурсійных маршрутаў, арганізуюцца шматдзённыя пешыя, веласіпедныя і водныя паходы. На ўзбярэжжах дзевяці азёр абсталявана 16 турыстычных стаянак. Улетку можна зрабіць падарожжа на верталёце і ўбачыць найпрыгажэйшыя месцы з вышыні птушынага палёту, прыняць удзел у паляўнічых і рыбалоўных турах, падводным паляванні, дайвінгу.
Прыцягвае турыстаў і возера Мястра, якое знаходзіцца ля межаў Мядзела. Яго плошча пастаўляе 13,2 кв.км, глыбіня - ад 5,4 да 11,3 м. У Мястра ёсць цікавая асаблівасць: вельмі рэдка пры доўгай штылівае надвор'е можна назіраць расслаенне вады на пласты рознай шчыльнасці. Кажуць, карцінка зачароўвае.
А паміж азёрамі Нарач і Мястра для захавання прыродных багаццяў Беларусі ў 2002 годзе на базе нацыянальнага парку «Нарачанскі» быў створаны дэндралагічны сад імя С.А. Гомза. Яго тэрыторыя падзелена на пяць батаніка-геаграфічных зон: на кожным участку прадстаўлены расліны, характэрныя для флоры дадзенага рэгіёну. Калекцыйны фонд налічвае каля 400 парод розных раслін: іглічныя і лісцяныя дрэвы, пладова-ягадныя дрэвы і хмызнякі, дэкаратыўныя і лекавыя расліны, рэзка-араматычныя травы.
Культурны адпачынак прапануе мастацкая галерэя народнага мастака Беларусі Васіля Шаранговіча. У экспазіцыі прадстаўлена 130 работ майстра, сярод якіх ілюстрацыі да твораў класікаў беларускай і сусветнай літаратуры, станковыя работы, акварэлі і малюнкі. У работах мастака апяваецца магутны, стваральны дух беларусаў, зямная прыгажосць. Значнае месца ў творчасці Васіля Шаранговіча займаюць пейзажы, галоўным чынам Мядзельскія.
У сваю чаргу Мядзельскі музей народнай славы запрашае пазнаёміцца з гістарычным мінулым краю. Увазе наведвальнікаў прадстаўлена 10 тэматычных залаў, прысвечаных старажытнай гісторыі краю, Нарачанскай аперацыі 1916 гады, рэвалюцыі 1917 года і міжваенны перыяд 1921-1940 гадоў, Вялікай Айчыннай вайне, канфесіям Мядзельскага раёна, народнай адукацыі, знакамітым землякам, воінам-інтэрнацыяналістам.
Да праекта «Міншчына дзіўная» аблвыканкам прадставіў журналістам рэгіянальных і рэспубліканскіх СМІ на выбар каля 430 інфармацыйных падстаў. Сярод іх - экскурсіі па прадпрыемствах, наведванне жывапісных архітэктурных і прыродных аб'ектаў, зносіны з прафесіяналамі сваёй справы. Праект стартаваў 23 кастрычніка. За гэты час журналісты наведалі Бярэзінскі, Барысаўскі, Вілейскі, Валожынскі, Дзяржынскі, Клецкі, Капыльскі, Крупскі, Лагойскі, Любанскі, Мінскі і Маладзечанскі раёны.
Карта сайта