Мсціслаў знаходзіцца ў дзесяці кіламетрах ад мяжы з Расіяй. Інакш яго называюць музеем пад адкрытым небам, а яшчэ параўноўваюць з Суздалем. Ён быў заснаваны смаленскім князем Расціславам Мсціслававічам. Менавіта ён назваў горад у гонар свайго бацькі Мсціслава Вялікага. Мясцовыя жыхары параўноўваюць свой горад з Рымам. Вы спытаеце: «Чаму?» Адказ просты: Рым размешчаны на сямі пагорках, а Мсціслаў - на шасці, на рэчцы Віхур.
Самая вялікая славутасць - Замкавая гара - дзяцінец старажытнага Мсціслава. Вышыня гэтага пагорка больш за дваццаць метраў, а ўнізе выкапаны вялікі роў, які абараняў замак князёў Мсціслаўца ад нападу ворагаў. У замак мы ўвайшлі праз вялікія драўляныя вароты. Пасярод двара - велізарнае поле, дзе кожны год адбываюцца рыцарскія турніры, спаборніцтвы лучнікаў і ўрачыстыя шэсця ўдзельнікаў фэсту. Затым мы наведалі галоўную вежу, дзе знаходзіўся вялікі калодзеж, зброевы пакой, харчовы склад.
Падняўшыся на вежу, мы змаглі палюбавацца мясцовым пейзажам! У адрозненне ад нашай Чэрвенскай зямлі, там шмат пагоркаў, таму падаецца, што плывеш па моры падчас шторму. Аднак зрабіць сэлф пажадалі ўсё!
Вельмі запамінальным стала наведванне Белага Храма Кармелітаў, які быў асвечаны ў 1637 годзе. Цяпер касцёл рэстаўруецца, таму служба праходзіць у прыбудове храма. Але нам дазволілі ўвайсці ўнутр, дзе мы ўбачылі 20 фрэсак 17 стагоддзя, на якіх намаляваныя не толькі рэлігійныя, але і свецкія сюжэты. Пасля гэтага мы спусціліся ў сутарэнні храма, сцены якіх таўшчынёй каля чатырох метраў. Наш экскурсавод расказала нам пра тое, што ў Мсціславе было больш каталікоў, чым праваслаўных: чатыры ордэны - кармелітаў, бенедыктынаў, каталікоў і езуітаў. Апошнія паспяхова займаліся навукай і адукацыяй. У 18 стагоддзі быў заснаваны Мсціслаўскі Калегіум, дзе кожны жадаючы меў магчымасць атрымаць адукацыю бясплатна.
Затым мы наведалі езуіцкі касцёл Святога Міхала Арханёла, які быў заснаваны ў 1748 годзе. Храму не пашанцавала з самага пачатку: першая служба вялася праз васемнаццаць гадоў з моманту будаўніцтва! У 1830 годзе ён быў зачынены. Яго перабудавалі ў Свята-Мікалаеўскі сабор, а яшчэ праз стагоддзе - наогул зачынілі. У савецкі час там быў Дом культуры, дзе ладзілі танцы і праводзілі розныя мерапрыемствы. Як і іншыя храмы нашай зямлі, цяпер ён паступова разбураецца, таму мясцовая ўлада прыняла рашэнне закансерваваць яго.
друкару Пятру Мсціслаўцу - другому Францыску Скарыну - у горадзе ўсталяваныя два помнікі. Адзін знаходзіцца побач з касцёлам езуітаў, другі - на Цэнтральнай плошчы, насупраць будынку раённага выканаўчага камітэта. Менавіта ад помніка разыходзяцца гандлёвыя рады (тры вуліцы, якія ідуць паралельна адна адной). Падчас правядзення рыцарскага фестывалю там размяшчаўся Горад Майстроў з розных рэгіёнаў Беларусі, далёкага і блізкага замежжа.
Недалёка ад цэнтра знаходзіцца гісторыка-археалагічны музей. Ён быў заснаваны ў 1988 годзе. Асноўны фонд (12 тысяч асобнікаў!) Знаходзіцца ў будынку былой пошты. У музеі ёсць друкаваны станок, які быў у Пятра Мсціслаўца! Можна было і нам паспрабаваць нешта надрукаваць! Аднак ніхто не рызыкнуў. Таксама мы ўбачылі дзве берасцяныя граматы і шмат аптэкарскіх прылад і экспанатаў. Цікава, што і жыхароў сярэднявечча хвалявалі тыя ж пытанні, што і сучасных! Як стаць стройнымі, як павялічыць тую ці іншую частку цела, як зрабіць валасы больш густымі і гэтак далей.
Нам пашчасціла! Мы трапілі ў вёску Пустынкі, дзе знаходзіцца мужчынскі манастыр, заснаваны ў 1380 годзе. Гэта самы старажытны праваслаўны храм Магілёўшчыны. Паводле паданняў, яго заснаваў сын Альгерда - Лугвiн - герой Грунвальдскай бітвы. Хлопец зусім страціў зрок. Аднойчы адзін мудры чалавек яму сказаў: «Ідзі ў балота. Там будзе цудадзейная крыніца. Абмый вадой з яе свае вочы і станеш зноў бачыць!» Хлопец так і зрабіў. Зрок да яго вярнуўся. Побач з сабой ён убачыў абраз Божай Маці. Гэта быў знак. На тым самым месцы ён пабудаваў храм! Калі мы ўвайшлі на тэрыторыю храма, адразу ўсе сталі спакойныя і ўважлівыя. Такая прыгажосць ва ўсім! Спакой, людзей шмат! Аднак - цішыня! І толькі шэпчуць нешта вялікія дрэвы і ціхенька бяжыць вадзіца! Высока-высока узвышаецца купал царквы... Неўзабаве мы падышлі да будынка былой школы, на сцяне якой выявілася аблічча Хрыста! Мы зайшлі ў былы клас, а на сцяне на самай справе - выява Хрыста! На падваконніках - іконы. Людзі падыходзяць да ліку Хрыста, становяцца на калені і моляцца, просяць дапамогі або савета. Таксама і мы рабілі! Пакідаючы памяшканне, дзеці заўважылі, што чужыя людзі станавіліся бліжэй і дабрэй ў адносінах адзін да аднаго. На тварах іхніх былі добрыя ўсмешкі!
Добразычлівасць - ва ўсім! Затым мы зайшлі ў царкву, узялі свечкі і паставілі перад іканастасам, памаліліся і пайшлі да крыніцы. Там былі кубкі, у якія мы набіралі ваду. Вада была халодная, але такая смачная! У саму купель мы не патрапілі: было шмат народу. Людзі прыязджаюць туды з усіх канцоў Беларусі, Украіны, Расіі. Мы набралі ў сваю тару вады і кожны са сваімі думкамі пакінуў тэрыторыю манастыра. Дарэчы, дзеці змаглі пагутарыць з манахамі і паслушнікамі. Гэта, я лічу, вельмі добра, так як іншы раз не хапае такой цёплай і душэўнай гутаркі!
Потым мы вярнуліся ў Мсціслаў, дзе пачалі сваю працу. Удзельнікі школьнай бізнес-кампаніі «Грашовае дрэва» прадставілі сваю прадукцыю, праводзілі майстар-класы з жыхарамі горада і яго гасцямі, давалі інтэрв'ю карэспандэнтам. Дарэчы на ютуб-канале ёсць рэпартаж, у якім ідзе гаворка і пра нас (рэпартаж Дзяніса Касцюковіча аб Мсціславе).
Працавалі мы паўтары гадзіны. Падчас правядзення майстар-класаў да нас падыходзілі прадстаўнікі адміністрацыі вобласці і раёна, начальнік галоўнага ўпраўлення адукацыі Магілёўскай вобласці Уладзімір Рыжкоў, якім мы падарылі сувеніры аб нашым раёне, праспекты, прадукцыю нашай бізнэс-кампаніі, а таксама шмат расказвалі аб нашых планах і супрацоўніцтве з Мсціслаўскага кіраваннем па адукацыі. Нас пастаянна суправаджалі, запрашалі на гарбату і вельмі смачныя караваі! Мы змаглі пасядзець у старажытных пакоях на шкурах жывёл, нас абслугоўвалі дзяўчыны ў старадаўніх беларускіх касцюмах. Уражанні самыя добрыя і светлыя! Шмат пазітыву мы прывезлі, шмат цікавых і творчых задумак! Наперадзе - толькі працяг супрацоўніцтва і абмен вопытам.
Шчырую падзяку ад імя ўсіх удзельнікаў паездкі выказваем начальніку аддзела ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Чэрвеньскага райвыканкама Лідзіі Шчацінцы, якая дала цікавыя матэрыялы пра знакамітых людзях Чэрвеньшчыны, а таксама праспекты аб нашым раёне, сувеніры, i сапраўднаму сябру нашай установы, дырэктару нафтабітумнага завода Аляксандру Храмцову за паліва, якога спатрэбілася шмат, за падтрымку ўсіх нашых спраў. Асабліва дзякуем дырэктару Чэрвенскага будаўнічага ліцэя Наталлi Саўко за прадастаўленне аўтобуса (менавіта з транспартам у нас была вялікая праблема!), i кіроўцы Мікалаю Аляксеевічу, які з самага ранку і да позняга вечара быў з намі, дапамагаў пераносіць нашы экспанаты і проста чуламу чалавеку!
Ірына Змачынская, дырэктар Ляденского дзіцячага сада-сярэдняй школы. Фота аўтар
Карта сайта